Vroeër vandeesmaand is die skrywer Michel Houellebecq met die grootste Franse literêre prys, die Prix Goncourt, bekroon vir sy jongste roman La carte et le territoire (Die kaart en die grondgebied). Hoewel die Goncourt slegs omtrent twee rand aan prysgeld bedra, word die ontvanger oornag beroemd en kan ook op boekverkope van etlike honderde duisende reken.

Nie dat Houellebecq tekort skiet aan roem nie, want sedert die publikasie van Les particules élémentaires (in Nederlands vertaal as “Elementaire deeltjes”) in 1998 is hy reeds die mees vertaalde Franse skrywer van sy geslag.

Die boek, 'n studie in vervreemding en seksualiteit wat die mens óf as las óf as obsessie ervaar, bevat ook 'n uiters polities inkorrekte gedeelte waar die held neerhalend oor swartes skryf.. Ook in die daaropvolgende roman, Plateforme, word 'n bejaarde karakter deur die broer van sy Arabiese bediende Aïcha vermoor, waarna die verteller, wat self “Michel” heet, sê: “Om hierdie klein gemors dood te maak, het vir my nie net na 'n onverskillige daad gelyk nie, maar as 'n positiewe weldaad.” Elders in die teks verwys die verteller na die moordenaar in die verband van skape: “Dit word aand: 'n paar skape voltooi hul dag. Hulle is ook dom, miskien dommer as Aïcha se broer, maar geen gewelddadige reaksie is in hul gene geprogrammeer nie.”

Houellebecq het insgelyks tydens 'n onderhoud gesê dat “Islam die onnoselste godsdiens op aarde is”, waarvoor hy agterna deur Moslem-verenigings in Frankryk aangekla is. Hy is egter onskuldig aan haatspraak bevind, waarna hy gedreig het om sy oorwinning saam met vriende in die restaurant van die groot moskee in Parys te gaan vier.

Teenoor die Christendom ervaar Houellebecq ambivalente gevoelens. Hy is 'n uitgesproke ateïs wat glo dat God onmoontlik kan bestaan. Nietemin meen hy dat die Bybel, anders as die Koran, “baie mooi is, want die Jode beskik oor 'n formidabele skryftalent”. In sy jongste onderhoud ná die toekenning van die prys, vertel hy: “'Ek het n Katolieke mis bygewoon in 'n poging om te glo, maar ek kon nie. Ek wil graag glo, maar dit lyk vir my onmoontlik.”

Hy beskou die toekenning van die prys as 'n groot eer en dat hy ook 'n verantwoordelikheid het, aangesien hy die Franse skrywer is wat die meeste in die buiteland gelees word.

Volgens hom egter, “is daar in die twintigste eeu niks van waarde gepubliseer nie”. Daarteenoor is hy vol bewondering vir die Franse skrywers van die negentiende eeu soos Balzac, Victor Hugo, Flaubert en Stendhal. Nietemin meen hy dat dit “tans goed gaan met die Franse letterkunde” en dat daar 'n hele aantal skrywers is wat net goeie boeke uitgee.

In Trou tot die dood toe - die Suid-Afrikaanse Polisiemag, heropen die laaste polisiekommissaris onder die ou bedeling, Johan van der Merwe, die verlede. Nie net verklap hy al die polisie se geheime rondom die stryd teen ANC-aktiviste en -terreur nie, maar hy gee ook 'n boeiende insig in die optrede van P.W. Botha, Adriaan Vlok, F.W. de Klerk, Pik Botha en ander politici van destyds.

Hierdie boek van 432 bladsye gaan sekerlik 'n herrie ontketen onder diegene wat die ANC se weergawe van die geskiedenis tydens die sewentiger- en tagtigerjare as die evangelie aanvaar. Omdat hy geen politieke meester meer dien nie, bied Van der Merwe die feite koud en klinies aan sodat 'n stuk onlangse Suid-Afrikaanse geskiedenis skielik ideologies naak gestroop voor ons te voorskyn kom, byna soos 'n ou skildery wat vir die eerste keer skoongemaak word.

Daar gaan sekerlik ontsteltenis wees oor die aanbieding van die Waarheids- en versoeningskommissie as 'n wesentlik bevooroordeelde liggaam wat sy mes vir die polisie in gehad het, maar ANC-aansoeke om amnestie met 'n gewillige rubberstempel gehanteer het. In 'n nostalgiese aanloop tot sy uiteindelike vername rol as hoof van die veiligheidstak en latere kommissaris, asook lid van die staatsveiligheidsraad, skilder Van der Merwe 'n prentjie van 'n eens gedissiplineerde polisiemag waarin elkeen trots was om te dien.

Die boek wemel van staaltjies en anekdotes wat die gebeure vir die leser werklik maak. Ook die verhaal van Vlakplaas en kol. Eugene de Kock word uitvoerig in die boek behandel sodat die leser met behulp van die ware feite sy eie oordeel oor die gebeure rondom dié stuk omstrede geskiedenis kan vel. Lesers en resensente gaan die boek óf as 'n openbaring verwelkom óf deur die koel, feitelike toon onthuts word. Terwyl een van die karakters in die verhaal, oudminister Adriaan Vlok reeds voete gewas het, sal vele mense na dese dalk genl. Johan van der Merwe se voete wil kom was!

Bestel die boek hier.