Die bewandeling van die weg na selfbeskikking buite die raamwerk van die grondwet lei na donker situasies wat vooraf nie voorsien kon word nie.
Alhoewel die grondwet vol gebreke wat strydig is met die stereotipe dat die grondwet (1996) so fantasties sou wees, bied desondanks die gebreke daarvan tog skuiwergate wat gevolg kan word.
Om dinge te bemoeilik word die grondwet dikwels uit verband geruk.
Uitleg van die Grondwet:
Onverdeelbaarheid van SA:
Reeds die Aanhef van die grondwet is deel van die grondwet en kan beskou word as 'n grondliggende bepaling.
Volgens die Grondliggende Bepalings, wat slegs met 'n 75% stem in die Parlement gewysig kan word (a.1), is SA "een ... demokratiese staat". SA behoort in die Aanhef aan almal wat daarin woon.
In 235 word die reg op selfbeskikking onderhewig gemaak aan die reg op selfbeskikking van die SA-bevolking in die geheel daarvan.
Oppergesag van die Grondwet:
Die Grondwet verteenwoordig die hoogste reg (a.2).
Die Handves van Regte verskans die regte van alle burgers [a.7(1)], is van toepassing op die totale reg en is bindend op die staat en sy organe, op natuurlike persone en ook op regspersone [a.8(1)(2)].
Dit beteken dat die res van die grondwet en elke wat van 'n wetgewende liggaam binne die konteks van die Menseregte-akte gesien en beoordeel moet word.
Volkeregtelike gewoontereg word in a.232 ondergeskik gemaak aan die Grondwet.
Etlike bepalinge van die Grondwet word in 'n bepaling beperk, soos in a.9(2) in sake die bevoorregting van agtergeblewe gemeenskappe.
Die Grondwet maak in 234 wel vir bykomstige aktes voorsiening, wat deur die burgerlike samelewing opgestel en deur die Parlement aanvaar moet word.
Gelykheidsklousule:
Privatisering van regte:
Vryheid van godsdiens in a.15 word geprivatiseer in bv. godsdiensinstellinge [a.31(1)(b)] en in a.29(3) in onafhanklike onderwysinstellinge, sonder 'n juridiese plig op die staat op subsidie.
In die mate waarin godsdiens by staats- en staatsondersteunde instellinge [a.15(2)] beoefen mag word, lê die staat die voorwaardes vir deelname neer.
Die reg op taal en kultuur in a.30 en 31(1)(b) en op die vorming asook instandhouding van georganiseerde taal-, godsdiens- en kultuurinstellinge is 'n private aangeleentheid.
Selfbeskikking buite Hoofstuk 2:
Bepalinge buite hoofstuk 2 - soos in 235 oor selfbeskikking - moet binne die grondwetlike bepalings en menseregte-akte verstaan word en is met die owerheid onderhandelbaar maar is nie afdwingbaar nie.
Die reg op selfbeskikking van 'n taal-, godsdiens- en kultuurgemeenskap is onderhewig aan die reg van die SA-bevolking op selfbeskikking en afhanklik van nasionale wetgewing (a.235).
A.185 maak voorsiennig vir 'n Statutêre (sg. onafhanklike) Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van
Gemeenskapsregte.
Hierdie gemeenskapsregte kan in Rade beliggaam word [a.185(1)(c)].
Instellinge van die burgerlike samelewing word in a.185 aangemoedig om taal-, godsdiens- en kultuur- en ander rade in privaatregtelike rade volgens Wet 19 van 2002 te formaliseer.
Artikel 185, as dit reg bedryf word – wat terloops nie die geval is nie – gee beslag aan privaatregtelike gemeenskapsregte.
Gevolgtrekking:
Die begrip gemeenskap in artikel 185 en Wet 19 van 2002 wat in rade manifesteer stipuleer wel kultuur, taal en godsdiens maar maak ook voorsiening vir ander rade welke ander rade nie gedefinieer word nie.
Die ander Rade waarvoor voorsiening gemaak word bied 'n skuiwergat wat op defilering wag.
'n Gemeenskapsraad - anders as 'n taal-, kultuur- en godsdiensraad - kan hom dus in terme van die grondwet self definieer, solank die definisie in direkte verband tot gemeenskapsregte (soos die reg op veiligheid, skoon lug, skoon water, ens.) staan.
Hieruit volg dat 'n de facto georganiseerde en geformaliseerde gemeenskap in Rade 'n beter kans staan op de jure erkenning as en wanneer die selfbeskikkingsideaal reeds verwesenlik is.
'n Raad wat nie erkenning by die 185 Kommissie het nie is kragteloos.
Omdat die 185 Kommissie onder ANC (swart) beheer is en die personeel volgens werkreservering aangestel is en die kommissarisse gemarginaliseer is, is dit vir ons doeleindes verlore.
Gevolglik sal die 185 Kommissie vir selfbeskikking van die ANC opgeeis moet word.
Die Grondwet is klaarblyklik vir verskillende interpretasies vatbaar.
Ek vrees nie die chaosmagte van die ANC nie, maar ek verval in depressie oor die pasifisme en politieke onbeholpenheid van die Afrikaner. Omdat 235 oor selfbeskikking in die parlement onderhandel moet word, is dit gewoon dom om die rug op die binne-parlementêre prosesse te keer.
| < Vorige | Volgende > |
|---|
